یک عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و فوق تخصص روانپزشکی گفت: با وجود افزایش شیوع اضطراب تا سطح اختلال، این مسئله در جامعه ما به شکلی عادی‌سازی سازی شده است و افراد اغلب تمایلی به درمان آن نشان نمی‌دهند. به نظر می‌رسد فرهنگ جامعه و ساختار خانواده‌ها نیز این سطح از اضطراب را به عنوان پدیده‌ای عادی می‌پذیرند.
مهر ملت نیوز – بر اساس نتایج یک پیمایش روان‌شناختی از سوی سازمان بهزیستی، تهران بیشترین میزان اضطراب را در میان استان‌های بررسی‌شده دارد. با این حال، تنها یک‌پنجم افراد تمایل دارند مشکل خود را به‌صورت جدی پیگیری کنند. پس از تهران، استان‌های خراسان رضوی و اصفهان در رتبه‌های بعدی قرار دارند.
نتایج این پیمایش نشان می‌دهد که شهروندان تمایل چندانی به پیگیری نیازهای درمانی خود در حوزه سلامت روان ندارند. به نظر می‌رسد بسیاری از افراد، مشکلات روانی را در اولویت درمان قرار نمی‌دهند و اضطراب را پدیده‌ای می‌دانند که باید آن را تحمل کرد، نه مشکلی که به رسیدگی تخصصی نیاز دارد.
«مهدیه صالحی» عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران و فوق‌تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان در گفت‌وگو با ایلنا درباره دلایل بی‌میلی افراد به پیگیری مشکلات روانی خود گفت: با وجود افزایش شیوع اضطراب تا سطح اختلال، این مسئله در جامعه ما عادی‌سازی شده است. این عادی‌سازی نه‌تنها درباره اضطراب، بلکه درباره زیرشاخه‌های آن نیز وجود دارد و افراد اغلب تمایلی به درمان آن نشان نمی‌دهند. به نظر می‌رسد فرهنگ جامعه و ساختار خانواده‌ها نیز این سطح از اضطراب را به‌عنوان پدیده‌ای عادی پذیرفته‌اند.
وی افزود: زمانی که اضطراب در محیط خانواده به وضعیتی رایج تبدیل می‌شود، فرزندان نیز این الگو را می‌آموزند و به‌تدریج تصور می‌کنند اضطراب بخشی جدایی‌ناپذیر از شخصیت آن‌هاست. والدین مضطرب معمولاً اضطراب خود را نه به‌عنوان یک مشکل، بلکه نشانه‌ای از احتیاط، دوراندیشی یا مسئولیت‌پذیری تفسیر می‌کنند. به همین دلیل، ممکن است ضرورت رسیدگی به این وضعیت را نادیده بگیرند و برای درمان آن اقدامی نکنند.
این روان‌پزشک با اشاره به ترس برخی افراد از دست دادن کنترل بر شرایط زندگی اظهار کرد: بسیاری از افراد اضطراب را نوعی «سامانه هشداردهنده» می‌دانند و معتقدند اگر این سامانه خاموش شود، ممکن است در برابر رویدادهای پیش‌بینی‌نشده غافلگیر شوند یا در نظر دیگران ضعیف به نظر برسند. این باور گاهی ریشه در تجربه‌های گذشته یا الگوهای فرهنگی و خانوادگی دارد.
به گفته صالحی، در چنین شرایطی، حتی زمانی که اضطراب شدت می‌گیرد و عملکرد فرد در محیط کار، روابط بین‌فردی و کیفیت خواب او را تحت تأثیر قرار می‌دهد، ممکن است تحمل این وضعیت را به دریافت کمک تخصصی ترجیح دهد.
وی ادامه داد: فشارهای اجتماعی، هزینه‌های درمان، ترس از انگ اجتماعی و این باور که «باید مشکلاتم را خودم حل کنم»، از جمله عواملی هستند که باعث می‌شوند بسیاری از افراد با وجود تجربه اضطراب، برای درمان آن اقدامی نکنند. در واقع، این مسئله بیش از آنکه صرفاً به موقعیت جغرافیایی افراد مربوط باشد، ریشه در نگرش‌های فرهنگی و باورهای فردی دارد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به شرایط بحرانی و احساس ناامنی افزود: بسیاری از افراد اضطراب را نوعی «سپر محافظ» می‌دانند؛ به‌ویژه در شرایطی که عواملی مانند جنگ، بحران اقتصادی یا بیماری، احساس تهدید را افزایش می‌دهند. در چنین وضعیتی، فرد ممکن است حتی زمانی که اضطراب عملکرد روزمره‌اش را مختل کرده است، همچنان به آن وابسته بماند و تصور کند که اگر کمتر مضطرب باشد، احتمال دارد غافلگیر شود.
صالحی اختلالات اضطرابی را از شایع‌ترین گروه‌های اختلالات روانپزشکی در ایران دانست و گفت: این اختلالات در میان بزرگسالان و کودکان نیز شیوع قابل‌توجهی دارند. مطالعات مختلف نشان می‌دهند که اختلال اضطراب فراگیر، انواع فوبیا و اضطراب اجتماعی از جمله اختلالات اضطرابی شایع هستند. با این حال، میزان شیوع گزارش‌شده برای هر یک از این اختلالات، بسته به جامعه مورد مطالعه، روش ارزیابی و زمان انجام پژوهش متفاوت است.
وی در پایان با اشاره به تفاوت نحوه بروز اضطراب و افسردگی گفت: افسردگی به دلیل بروز نشانه‌هایی مانند غمگینی مداوم و کاهش انرژی، ممکن است برای اطرافیان آشکارتر باشد و بیشتر مورد توجه قرار گیرد. در مقابل، اضطراب اغلب به شکل نگرانی مداوم، افکار تکرارشونده یا جست‌وجوی پیوسته اطلاعات برای اطمینان خاطر بروز می‌کند و گاهی بخشی طبیعی از زندگی روزمره تلقی می‌شود.
به گفته این روان‌پزشک، عادی‌انگاری اضطراب می‌تواند باعث شود افراد شدت مشکل خود را نادیده بگیرند و برای دریافت کمک تخصصی اقدام نکنند؛ مسئله‌ای که ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره سلامت روان و کاهش موانع مراجعه برای درمان را برجسته می‌کند.
