رئیس مرکز ملی خشکسالی، با اشاره به نقش النینو و سامانه‌های مدیترانه‌ای در بارندگی‌های اخیر، از احتمال پربارش‌تر بودن پاییز امسال نسبت به میانگین بلندمدت خبر داد.
مهر ملت نیوز – بارندگی‌های اخیر در کشور بار دیگر امید به عبور از سال‌های متوالی خشکسالی را زنده کرده است؛ اما رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران هواشناسی تأکید می‌کند که بارش‌های یک فصل به معنای پایان خشکسالی نیست و با وجود پیش‌بینی پاییزی پربارش‌تر از حد نرمال، منابع آبی کشور همچنان با تهدید جدی روبه‌رو هستند.
احد وظیفه در گفت‌وگو با خبرآنلاین با تشریح نقش النینو از جریان‌های اقیانوسی و سامانه‌های مدیترانه‌ای در شکل‌گیری بارش‌ها، نسبت به تداوم خشکسالی هشدار می‌دهد. با این وجود وظیفه یادآور می‌شود طی روزهای آینده بارش‌ها همزمان با کاهش دما ادامه دارد و سبب افزایش مصرف انرژی می‌شود.
متن کامل گفت‌وگو در ادامه امده است.
مهم‌ترین بخش‌های گفت‌وگو:
- بارندگی‌های اخیر را نمی‌توان صددرصد به النینو نسبت داد، حاصل همکاری با جریان‌های مدیترانه‌ای است.
- تهران سه‌شنبه سرد می‌شود.
- پاییز امسال به احتمال زیاد پربارش‌تر از حد نرمال خواهد بود.
- یک فصل پربارش به معنای پایان خشکسالی نیست، گستره و شدت خشکسالی‌ها در کشور رو به افزایش است.
- برداشت بی‌رویه آب در برخی مناطق تهران فرونشست متری زمین را رقم زده است.
- وضعیت منابع آبی همچنان نگران‌کننده است؛ باید قدر هر قطره باران را دانست.
علت بارش‌های اخیر، همکاری النینو با سامانه‌های مدیترانه‌ای
*آیا بارندگی‌های روزهای اخیر در کشور مربوط به همان النینو است که طی ماه‌های گذشته درباره آن گفته شده است؟
نمی‌توان با قطعیت گفت بارندگی‌های اخیر صددرصد ناشی از النینو است، این پدیده‌ها شرایط زمینه‌ای را فراهم می‌کنند که انتقال رطوبت از دریاها و اقیانوس‌ها به‌سمت مناطق مشخصی از خشکی از جمله خاورمیانه تسهیل شود. از طرف دیگر سامانه‌های جوی که از سمت مدیترانه وارد منطقه می‌شوند اثرگذار هستند، این سامانه‌ها ابتدا کشورهای واقع در شرق مدیترانه و بخش‌هایی از کشورهای عربی مانند سوریه، لبنان، عراق و عربستان را تحت تأثیر قرار می‌دهند و سپس به ایران می‌رسند.
اگر پیش از ورود این سامانه‌ها از سمت مدیترانه انتقال رطوبت از اقیانوس هند متاثر از النینو به‌خوبی انجام شده باشد شاهد بارش باران خواهیم بود، چیزی که امروز اتفاق افتاده است، بنابراین در بررسی بارش‌های مشاهده شده می‌توان همکاری جریان‌های مدیترانه‌ای با رطوبت ایجاد شده در اقیانوس (النینو) را مشاهده کرد.
پاییز امسال پربارش‌تر از حد نرمال؛ تهران سه‌شنبه سرد می‌شود
*حالا این همکاری در آسمان ایران تا کی ادامه دارد، به‌تعبیری در پاییز بارش‌های خوبی می‌بینیم؟
پیش‌بینی‌های فصلی ما در حال حاضر نشان می‌دهد که پاییز امسال با احتمال بالایی پربارش‌تر از حد نرمال خواهد بود؛ به‌ویژه در دامنه‌های زاگرس، یعنی مناطق غرب و جنوب‌غرب کشور.
سال گذشته برای تأمین آب مورد نیاز تهران تعداد زیادی چاه عمیق حفر شد که شمار آن‌ها بیش از صد حلقه بود.
*پیش‌بینی هفتگی برای دو تا سه هفته آینده چه وضعیتی را نشان می‌دهد؟
براساس پیش‌بینی این هفته وضعیت بارندگی در کشور مناسب است، اما هفته آینده تقریباً یک هفته کم‌بارش خواهیم داشت. همچنین دما روند افزایشی خواهد داشت.
با این وجود از امروز در اغلب مناطق کشور به‌ویژه نیمه شمالی، با افت نسبتاً شدید دما مواجه می‌شویم؛ همچنین صبح سه‌شنبه در تهران دما چندین درجه کاهش پیدا می‌کند و هوا سرد می‌شود، بنابراین با کاهش دما در روزهای آینده مصرف انرژی نیز افزایش پیدا می‌کند.
خبری از ترسالی نیست، شدت خشکسالی‌ها در حال افزایش است
*با توجه به بارندگی‌های اخیر، آیا می‌توان گفت از دوره خشکسالی‌های سال‌های گذشته عبور کرده‌ایم و وارد یک دوره ترسالی شده‌ایم؟
خیر؛ به‌هیچ‌وجه چنین برداشتی درست نیست. خشکسالی‌ها تحت تأثیر گردش‌های بزرگ‌مقیاس جوی و اقلیمی قرار دارند. اقلیم چند سامانه و مؤلفه دارد که وضعیت آب‌وهوایی جهان را تعیین می‌کنند؛ این عوامل فقط به ایران و خاورمیانه محدود نیستند. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس بارندگی یک فصل یا حتی یک زمستان نتیجه گرفت که وارد یک دوره ترسالی شده‌ایم. ممکن است یک فصل پربارش داشته باشیم و حتی در شرایطی بهار نیز پربارش باشد، اما نمی‌توان تضمین کرد که سال بعد هم سال خوبی خواهد بود. حتی ممکن است سال آینده یکی از خشک‌ترین سال‌های ما باشد، زیرا از حالا نمی‌توان چنین وضعیتی را پیش‌بینی کرد.
موضوعی که تقریباً می‌توان با اطمینان درباره آن صحبت کرد، این است که تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد گستره و شدت خشکسالی‌ها در حال افزایش است و تکرار آن‌ها نیز بیشتر شده است؛ به این معنا که خشکسالی‌ها فراوان‌تر اتفاق می‌افتند. اگر وضعیت بارندگی را تا پیش از بارندگی‌های اخیر بررسی کنیم، هفتمین سال پیاپی خشکسالی را تجربه کرده‌ایم، بنابراین همچنان منابع آبی کشور در معرض تهدید هستند و وضعیت مناسبی نداریم.
تامین آب با حفر چاه عمیق در تهران
*ولی همین بارندگی‌های اخیر می‌توانند وضعیت منابع آبی کشور را بهبود دهند؟
خیر، وضعیت منابع آب به‌ویژه در بخش‌های وسیعی از فلات مرکزی ایران مناسب نیست. بسیاری از دشت‌ها در سال‌ها و دهه‌های گذشته با پدیده فرونشست مواجه شده‌اند. حجم آبی که از سفره‌های زیرزمینی در مناطق مختلف برداشت کرده‌ایم بسیار بیشتر از میزانی هستند که طبیعت توانایی تجدید و جایگزینی آن را داشته باشد.
در برخی مناطق تهران، افت ارتفاع زمین در حد متر گزارش می‌شود؛ به این معنا که سطح زمین در اثر فرونشست سالانه افت قابل توجهی دارد. این پدیده در واقع پیامد برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی است. همان‌طور که می‌دانید سال گذشته برای تأمین آب مورد نیاز تهران تعداد زیادی چاه عمیق حفر شد که شمار آن‌ها بیش از صد حلقه بود. این چاه‌ها برای تأمین آب شرب و سایر مصارف مورد نیاز شهر مورد استفاده قرار گرفتند.
بنابراین، یک فصل بارندگی خوب یا حتی یک دوره بارش مناسب نباید ما را بیش از اندازه خوش‌بین کند و این تصور را به وجود بیاورد که وضعیت منابع آب کشور به‌طور کامل تغییر کرده است. واقعیت این است که وضعیت منابع آبی همچنان نگران‌کننده است و باید قدر تک‌تک قطره‌هایی را که از آسمان می‌بارد، بدانیم.
